موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه فصلنامه پژوهش های علوم مدیریت 2717-1361 6 3 2024 11 17 Assessing the Financial Literacy of the General Public in Iran سنجش سواد مالی عموم مردم ایران 123 137 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA غلامرضا دانشیار گروه مدیریت، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران 2024 07 23 Financial literacy, as one of the fundamental components of individuals’ economic empowerment, plays a decisive role in improving the quality of financial decision-making, resource management, saving, investment, proper use of financial services, and reducing the economic vulnerability of households. In recent years, with the increasing complexity of financial systems, the development of modern payment instruments, greater public access to banking and investment services, and the emergence of economic fluctuations, the importance of assessing the level of financial literacy among different segments of society has become increasingly evident. Accordingly, the present study aims to examine the status of financial literacy assessment among the general public in Iran, analyze existing measurement methods, identify the challenges and limitations of common instruments, and propose suggestions for designing more accurate and context-sensitive evaluation models. Using a review-analytical approach and drawing on both domestic and international literature related to financial literacy, this study addresses various dimensions of the concept, including financial knowledge, financial attitudes, financial behavior, and economic decision-making skills. The findings indicate that although a considerable number of existing instruments are effective in measuring certain cognitive dimensions of financial literacy, they face limitations in assessing its behavioral, attitudinal, and contextual aspects. Furthermore, the absence of a comprehensive framework tailored to the cultural, social, and economic characteristics of Iran is identified as one of the major obstacles to the accurate assessment of financial literacy at the national level. The results also show that the correlation among some of the scales and indicators used in previous studies is weak, highlighting the need to revise the structure of measurement instruments and develop multidimensional, localized scales. Finally, the study suggests that in order to enhance the accuracy and validity of financial literacy assessment in Iran, evaluation instruments should be designed based on a comprehensive, integrated approach grounded in the real-life financial conditions of individuals. Such instruments should assess not only theoretical knowledge but also the practical ability to apply financial concepts in real situations. This approach can provide a foundation for more effective policymaking in financial education, the design of economic empowerment programs, and the improvement of citizens’ financial well-being. سواد مالی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی توانمندسازی اقتصادی افراد، نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود کیفیت تصمیم‌گیری‌های مالی، مدیریت منابع، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری، استفاده صحیح از خدمات مالی و کاهش آسیب‌پذیری اقتصادی خانوارها ایفا می‌کند. در سال‌های اخیر، با گسترش پیچیدگی‌های نظام مالی، توسعه ابزارهای نوین پرداخت، افزایش دسترسی عمومی به خدمات بانکی و سرمایه‌گذاری، و نیز بروز نوسانات اقتصادی، اهمیت سنجش سطح سواد مالی در میان اقشار مختلف جامعه بیش از پیش آشکار شده است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت سنجش سواد مالی عموم مردم ایران، تحلیل روش‌های موجود اندازه‌گیری، شناسایی چالش‌ها و محدودیت‌های ابزارهای رایج، و ارائه پیشنهادهایی برای طراحی الگوهای دقیق‌تر و بومی‌تر ارزیابی انجام شده است. این مطالعه با استفاده از رویکرد مروری-تحلیلی و با بررسی پیشینه داخلی و خارجی مرتبط با سواد مالی، ابعاد مختلف این مفهوم از جمله دانش مالی، نگرش مالی، رفتار مالی و مهارت تصمیم‌گیری اقتصادی را مورد توجه قرار می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از ابزارهای موجود، اگرچه در سنجش برخی ابعاد شناختی سواد مالی کارآمد هستند، اما در ارزیابی ابعاد رفتاری، نگرشی و زمینه‌مند آن با محدودیت‌هایی مواجه‌اند. همچنین، نبود یک چارچوب جامع و متناسب با ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ایران، از جمله مهم‌ترین موانع سنجش دقیق سواد مالی در سطح ملی محسوب می‌شود. نتایج همچنین حاکی از آن است که همبستگی میان برخی از مقیاس‌ها و شاخص‌های مورد استفاده در مطالعات پیشین پایین بوده و این امر ضرورت بازنگری در ساختار ابزارهای اندازه‌گیری و توسعه مقیاس‌های چندبعدی و بومی‌سازی‌شده را برجسته می‌سازد. در نهایت، پژوهش حاضر پیشنهاد می‌کند که برای ارتقای دقت و اعتبار سنجش سواد مالی در ایران، لازم است ابزارهای ارزیابی با رویکردی جامع، تلفیقی و مبتنی بر شرایط واقعی زندگی مالی افراد طراحی شوند؛ به‌گونه‌ای که علاوه بر سنجش دانش نظری، توانایی کاربرد عملی مفاهیم مالی در موقعیت‌های واقعی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. چنین رویکردی می‌تواند زمینه‌ساز سیاست‌گذاری مؤثرتر در حوزه آموزش مالی، طراحی برنامه‌های توانمندسازی اقتصادی و ارتقای رفاه مالی شهروندان باشد. /downloadfilepdf/11543