موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه فصلنامه پژوهش های علوم مدیریت 2717-1361 7 1 2025 04 14 Application of operational research in sustainable management of agricultural water use: approaches and solutions کاربرد پژوهش عملیاتی در مدیریت پایدار مصرف آب کشاورزی: رویکردها و راهکارها 91 101 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA سید کامران استادیار، گروه مهندسی صنایع، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. علیرضا دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی صنایع، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. 2024 12 23 Operational research in water use management in agricultural lands plays a significant role in optimizing the use of water resources. Optimal management of water use in agricultural lands is considered one of the main challenges in achieving sustainable agriculture due to the shortage of water resources and the increasing need for agricultural products. The use of scientific and systematic methods such as operational research can play an important role in solving these challenges. Operational research provides models and analytical tools to optimize water resource allocation, reduce waste, and increase water productivity. In this article, various applications of operational research in agricultural water use management are examined. In addition, integrating operational research with modern technologies such as geographic information systems and smart sensors improves the accuracy of water resource planning and management. This approach can facilitate strategic decision-making and bring positive environmental and economic impacts. This study analyzes the fundamental problems of water management in agricultural lands, such as the unequal distribution of water resources, climate change, and economic constraints. The results show that these methods can help achieve sustainable agriculture by reducing unnecessary water consumption and increasing crop production. By providing practical solutions for the use of operational research models and analyzing their effects, this study can be an effective guide for managers, policymakers, and farmers in the direction of sustainable water resource management. By accurately analyzing data and assessing various environmental impacts, the aforementioned studies help farmers and officials make smarter decisions in water consumption. Overall, this research contributes significantly to the sustainability of water resources and the development of sustainable agriculture. پژوهش ‌های عملیاتی در مدیریت مصرف آب در اراضی کشاورزی نقش بسزایی در بهینه ‌سازی استفاده از منابع آبی دارند. مدیریت بهینه مصرف آب در اراضی کشاورزی به دلیل کمبود منابع آبی و افزایش نیاز به محصولات کشاورزی، یکی از چالش‌ های اصلی در دستیابی به کشاورزی پایدار محسوب می‌ شود. استفاده از روش‌ های علمی و سیستماتیک مانند پژوهش‌ های عملیاتی می ‌تواند نقش مهمی در حل این چالش ‌ها ایفا کند. پژوهش ‌های عملیاتی با ارائه مدل ‌ها و ابزارهای تحلیلی امکان بهینه‌ سازی تخصیص منابع آبی، کاهش هدر رفت و افزایش بهره‌وری آب را فراهم می ‌آورند. در این مقاله، کاربرد های مختلف پژوهش ‌های عملیاتی در مدیریت مصرف آب کشاورزی مورد بررسی قرار گرفته است. علاوه بر این، تلفیق پژوهش‌ های عملیاتی با فناوری ‌های نوین مانند سامانه‌ های اطلاعات جغرافیایی و حسگر های هوشمند، دقت در برنامه ‌ریزی و مدیریت منابع آبی را بهبود می‌ بخشد. این رویکرد می ‌تواند تصمیم‌گیری ‌های استراتژیک را تسهیل کرده و تأثیرات مثبت زیست ‌محیطی و اقتصادی به همراه داشته باشد. در این پژوهش مشکلات اساسی مدیریت آب در اراضی کشاورزی، نظیر توزیع نابرابر منابع آبی، تغییرات اقلیمی، و محدودیت ‌های اقتصادی تحلیل شده است. نتایج نشان می ‌دهد که این روش ‌ها می ‌توانند با کاهش مصرف غیر ضروری آب و افزایش تولید محصول، به دستیابی به کشاورزی پایدار کمک کنند. این پژوهش با ارائه راهکار های عملی برای استفاده از مدل ‌های پژوهش عملیاتی و تحلیل اثرات آن‌ ها، می‌تواند راهنمایی مؤثر برای مدیران، سیاست‌گذاران، و کشاورزان در راستای مدیریت پایدار منابع آبی باشد. پژوهش‌ های مذکور با تحلیل دقیق داده ‌ها و ارزیابی تاثیرات مختلف محیطی، به کشاورزان و مسئولان کمک می‌کنند تا تصمیمات هوشمندانه ‌تری در مصرف آب اتخاذ کنند. به‌طور کلی، این تحقیقات به پایداری منابع آبی و توسعه کشاورزی پایدار کمک شایانی می کنند. /downloadfilepdf/968041