سواد مالی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی توانمندسازی اقتصادی افراد، نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود کیفیت تصمیم‌گیری‌های مالی، مدیریت منابع، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری، استفاده صحیح از خدمات مالی و کاهش آسیب‌پذیری اقتصادی خانوارها ایفا می‌کند. در سال‌های اخیر، با گسترش پیچیدگی‌های نظام مالی، توسعه ابزارهای نوین پرداخت، افزایش دسترسی عمومی به خدمات بانکی و سرمایه‌گذاری، و نیز بروز نوسانات اقتصادی، اهمیت سنجش سطح سواد مالی در میان اقشار مختلف جامعه بیش از پیش آشکار شده است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت سنجش سواد مالی عموم مردم ایران، تحلیل روش‌های موجود اندازه‌گیری، شناسایی چالش‌ها و محدودیت‌های ابزارهای رایج، و ارائه پیشنهادهایی برای طراحی الگوهای دقیق‌تر و بومی‌تر ارزیابی انجام شده است. این مطالعه با استفاده از رویکرد مروری-تحلیلی و با بررسی پیشینه داخلی و خارجی مرتبط با سواد مالی، ابعاد مختلف این مفهوم از جمله دانش مالی، نگرش مالی، رفتار مالی و مهارت تصمیم‌گیری اقتصادی را مورد توجه قرار می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از ابزارهای موجود، اگرچه در سنجش برخی ابعاد شناختی سواد مالی کارآمد هستند، اما در ارزیابی ابعاد رفتاری، نگرشی و زمینه‌مند آن با محدودیت‌هایی مواجه‌اند. همچنین، نبود یک چارچوب جامع و متناسب با ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ایران، از جمله مهم‌ترین موانع سنجش دقیق سواد مالی در سطح ملی محسوب می‌شود. نتایج همچنین حاکی از آن است که همبستگی میان برخی از مقیاس‌ها و شاخص‌های مورد استفاده در مطالعات پیشین پایین بوده و این امر ضرورت بازنگری در ساختار ابزارهای اندازه‌گیری و توسعه مقیاس‌های چندبعدی و بومی‌سازی‌شده را برجسته می‌سازد. در نهایت، پژوهش حاضر پیشنهاد می‌کند که برای ارتقای دقت و اعتبار سنجش سواد مالی در ایران، لازم است ابزارهای ارزیابی با رویکردی جامع، تلفیقی و مبتنی بر شرایط واقعی زندگی مالی افراد طراحی شوند؛ به‌گونه‌ای که علاوه بر سنجش دانش نظری، توانایی کاربرد عملی مفاهیم مالی در موقعیت‌های واقعی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. چنین رویکردی می‌تواند زمینه‌ساز سیاست‌گذاری مؤثرتر در حوزه آموزش مالی، طراحی برنامه‌های توانمندسازی اقتصادی و ارتقای رفاه مالی شهروندان باشد.

سواد مالی تصمیمات مالی سنجش مردم ایران